🌾 కనుమ – పశువుల పండుగ

రైతు జీవితానికి ప్రాణమైన మూగజీవుల పట్ల కృతజ్ఞతగా జరుపుకునే పండుగ

సంక్రాంతి పండుగల వరసలో చివరిగా వచ్చే పండుగ కనుమ.
దీనిని గ్రామీణ భారతదేశం ఎంతో ప్రేమగా పశువుల పండుగ అని పిలుస్తుంది.

రైతు జీవితంలో ఏడాది పొడవునా తనతో పాటు కష్టపడి పనిచేసే
ఆవులు, ఎద్దులు, బర్రెలు, గొర్రెలు, మేకలు…
ఇవన్నీ కుటుంబ సభ్యుల్లాంటివే.

అందుకే, వాటికి ఒక ప్రత్యేక రోజు.
ఆ రోజే కనుమ.

🐂 పశువుల పండుగగా కనుమ

కనుమ అనేది పంటలు చేతికి అందిన ఆనందంలో
తమకు సహాయపడిన పశు–పక్షాదులకు కృతజ్ఞత తెలియజేసే పండుగ.

రైతు ఒంటరిగా కాదు…
ఆయనతో పాటు పని చేసినవారు:

• ఎద్దులు
• ఆవులు
• బర్రెలు
• పక్షులు కూడా

అందుకే ఇంటి గుమ్మానికి ధాన్యపు కంకులు వేలాడదీయడం
పక్షుల పట్ల ప్రేమకు చిహ్నం.

🌿 తెల్లవారుజామున అడవికి ప్రయాణం

కనుమ రోజు తెల్లవారక ముందే
ఇంటి కొకరు చొప్పున కత్తి, సంచి తీసుకొని అడవికి బయలుదేరుతారు.

అక్కడ సేకరించేవి:

• మద్ది మాను
• నేరేడి చెక్క
• మోదుగ పూలు
• నల్లేరు
• మారేడు కాయ
• వేర్లు, కాండాలు, గడ్డలు

ఇవన్నీ కలిపి తెచ్చి చిన్న ముక్కలుగా చేసి,
ఉప్పు వేసి రోట్లో దంచుతారు.

దీనినే “ఉప్పు చెక్క” అంటారు.

🐃 ఉప్పు చెక్క – పశువులకు ఔషధం

ఈ ఉప్పు చెక్కను
పశువులకు ఏడాదికి ఒక్కసారి తినిపిస్తారు.

అవి ఇష్టంగా తినవు…
కాబట్టి పట్టుకొని నోరు తెరిచి తినిపిస్తారు.

👉 గ్రామీణుల నమ్మకం:
ఇది పశువులకు సర్వరోగ నివారణి.

నిజానికి, అందులో ఉన్నవి
వనమూలికలే కాబట్టి
ఈ నమ్మకానికి శాస్త్రీయ ఆధారమూ ఉంది.

🚿 స్నానం – అలంకరణ – స్వేచ్ఛ

ఆ తర్వాత:

• పశువులను చెరువుల దగ్గరికి తీసుకెళ్లి స్నానం
• కొమ్ములు శుభ్రపరచి రంగులు
• ఇత్తడి కుప్పెలు
• మెడలో మువ్వలు
• కొత్త పగ్గాలు

ఆ రోజు పశువులన్నింటినీ
పొలాల్లో స్వేచ్ఛగా వదిలేస్తారు.

🔥 సాయంకాలం – కాటమరాజు పూజ

సాయంకాలం ఊరు ముందున్న కాటమరాజు వద్ద పూజ.

ప్రతి ఇంటి నుంచి:

• కొత్త కుండ
• కొత్త బియ్యం
• కొత్త బెల్లంతో పొంగలి

ఒక నెలగా సేకరించిన కట్టెల కుప్పను
చిట్లాకుప్ప అంటారు.

చీకటి పడగానే:

• చాకలి పూజ ప్రారంభం
• పెద్ద తళిగ వేయడం
• కోడి / పొట్టేలు బలి (మొక్కు ఉంటే)

🔥 మంట – పశువుల పరుగులు – సంప్రదాయం

చిట్లాకుప్పకు నిప్పు పెడతారు.
మంట పెద్దగా లేచినప్పుడు:

• పోలిగాడు పశువులను బెదరగొట్టి పరుగులు పెట్టిస్తాడు
• చాకలి అతని వీపు మీద పిడుగు ముద్ద కొడతాడు

ఇది:
👉 పశువుల చెడు దృష్టి తొలగింపుకు
👉 సమృద్ధికి సంకేతం

🌾 “పొలి” – పొలాల అభివృద్ధికి ప్రార్థన

పొట్టేలు రక్తాన్ని అన్నంలో కలిపి
ఒక కుప్ప చేస్తారు – దాన్నే పొలి అంటారు.

దాన్ని:

• పొలాల్లో
• చెరువుల్లో
• బావుల్లో

“పొలో… పొలి…” అని అరుస్తూ చల్లుతారు.

👉 పశు సంపద, పంటలు అభివృద్ధి చెందాలని ప్రార్థన.

🌼 ముగింపు

కనుమ కేవలం పండుగ కాదు…
👉 రైతు కృతజ్ఞత
👉 ప్రకృతితో అనుబంధం
👉 పశువుల పట్ల ప్రేమ

ఇవి అన్నీ కలిసిన
గ్రామీణ భారతదేశపు జీవంత సంస్కృతి.

🌾 Kanuma Festival – The Sacred Cattle Festival of Farmers

Kanuma is the final festival of the Sankranti celebrations and is lovingly called the Festival of Cattle.

It is a day when farmers express gratitude to the animals and birds that helped them throughout the year.

🐂 A Festival of Gratitude

Cows, bulls, buffaloes, goats, sheep, and even birds are honored on Kanuma.

Grain stalks hung at doorways symbolize care for birds, considered farmers’ companions.

🌿 Collecting Herbal Medicine

Before sunrise, villagers go to nearby forests to collect:

• Neem
• Indian blackberry wood
• Flame-of-the-forest flowers
• Medicinal roots and herbs

These are ground with salt to prepare “Uppu Chekka”, a traditional herbal medicine for cattle.

🐃 Healing the Cattle

The mixture is fed to animals once a year, believed to prevent diseases.

Afterward:

• Cattle are bathed in ponds
• Horns are decorated
• Bells and ornaments are tied

Animals are then released freely into fields.

🔥 Katamaraju Rituals

In the evening, villagers worship Katamaraju, a folk deity.

• Pongal is cooked in new pots
• A large fire (Chitla Kuppa) is lit
• Ritual offerings and vows are performed

The ceremony symbolizes protection and prosperity.

🌾 Blessing the Fields

A ritual offering called “Poli” is scattered across fields, wells, and ponds, praying for:

• Healthy cattle
• Abundant crops
• Prosperous villages

🌼 Conclusion

Kanuma is not just a festival.
It is a celebration of gratitude, nature, and rural life.

🎨